Posted in Uncategorized

Ազգային խաղեր

Քարախաղ – խաղացողները քարերով տարբեր առաջադրանքներ են կատարում։
Պարան ձգել – երկու թիմ փորձում են իրենց կողմը ձգել պարանը։
Թռցնոցի – ցատկոտելու և արագաշարժության խաղ։
Աշտարակ – քարերից կամ փայտիկներից աշտարակ կառուցելու խաղ։
Թաքնված-գտնված – մեկ խաղացողը փնտրում է թաքնված մյուսներին։
Գնդակախաղ – գնդակով տարբեր թիմային խաղեր։
Աքլորակռիվ – խաղացողները մեկ ոտքի վրա կանգնած փորձում են հավասարակշռությունը պահել և դուրս մղել մրցակցին։

Posted in Կենսաբանություն 7

2025-2026 ուստարվա կենսաբանության հաշվետվություն

Ապրիլ ամսվա կենսաբանության ամփոփում

Փետրվար ամսվա կենսաբանության ամփոփում

Նոյեմբեր ամսվա ամփոփում

Կենսաբանության հոկտեմբեր ամսվա ամփոփում

Սեպտեմբեր ամսվա կենսաբանության ամփոփում

Մայիս

Դասարանական աշխատանք․

Թռչունների բազմացումը և զարգացումը, ձվի կառուցվածք

Ապրիլ

Թռչունների արտաքին կառուցվածք

Երկկենցաղներ

Սողունների արտաքին կառուցվածքը և առանձնահատկությունները

ՄԱրտ

Ձկների ներքին կառուցվածք

Դասարանական աշխատանք․

Դասարանական աշխատանք․

Փետրվար

Փետրվար ամսվա կենսաբանության ամփոփում

Տափակ որդերի տիպ

Քորդավորներ

Քորդավորներ պրեզենտացիա

Դասարանական առաջադրանք

Հունվար

Ֆոտոսինթեզ և բջջային շնչառություն

Հարցեր

Նոյեմբեր

Ծաղկավոր  բույսերի բազմացում

Ծածկասերմ ( ծաղկավոր ) բույսերի կառուցվածքը

Պտերներ, դրանց կառուցվածքը, բազմացումը։

Հոկտեմբեր

Ջրիմուռների կառուցվածքը, տեսակները և տարածվածությունը

Կանաչ մամուռներ

Սերմնավոր բույսերի ընմդհանուր բնութագիրը և  մերկասերմ բույսեր

Խմորասնկեր

Սեպտեմբեր

Բակտերիայի կառուցվածքը

Բորբոսասնկեր

Օգտակար և վնասակար բակտերիաներ

Բջիջներ

Posted in Ֆիզիկա 7

Մարմինների լողալը

Վիրտուալ լաբորատորիա

Խտությունների տարբերություն-լողալու պայմանը

Նավերի լողալու պայմանը

Փորձ

Առաջադրանքներ

Պատրաստել սահիկաշար “Նավերի լողալը, օդագնացություն. Մարմինների լողալը” թեմայով:

Սահիկաշարի հղում

1- 2,5դմ3 ծավալով մարմինը օդում կշռում է 24Ն:Կսուզվի՞ այդ մարմինը ջրում, կերոսինում: Պատասխանը հիմնավորել:

P=24 Նm=Pg=2410=2.4 կգρ=mV=2.40.0025=960 կգ/մ3

ջուր — 1000>960

կերոսին —800<960

2- Մարմնի կշիռը 6Ն է, իսկ ծավալը՝ 400սմ3 : Կսուզվի՞ արդյոք մարմինը ջրի մեջ: ρ=0.60.0004=1500կգ/մ3


1500>1000

Ջրում կսուզվի

3- 6,5 դմ3 ծավալով մարմինն ունի 5կգ զանգված: Կսուզվի՞ արդյոք այդ մարմինը ա/ջրում, բ/կերոսինում, գ/բենզինում: 

ρ=5/0,0065 ​= 769կգ/մ3

Ջուր (1000) → 769 < 1000 → լողում է կերոսին

(800) → 769 < 800 → լողում է

բենզին (700) → 769 > 700 → սուզվում է

4- Կարո՞ղ է արդյոք 350կգ զանգվածով մարմինը լողալ ջրի երեսին, եթե նրա ծավալը 0,4մ3 է: 
4

ρ=3500.4=875կգ/մ3

Համեմատում ենք ջրի հետ
875<1000

 Այո, մարմինը կարող է լողալ ջրի երեսին, որովհետև նրա խտությունը փոքր է ջրի խտությունից

Posted in առողջագիտություն

ԳՄՕ

ԳՄՕ-ն գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմ է։ Դա օրգանիզմ է, որի գեները փոխվել են լաբորատորիայում՝ օգտակար հատկություններ ստանալու համար։ Օրինակ՝ ավելի դիմացկուն կամ երկար պահպանվող բույսեր։

Posted in Հայոց լեզու 7

Հայոց լեզու

1.Փակագծերում գրված բառը գրի´ր պահանջվող ձևով:
(Իրադարձություններ)ից առավել հարուստ, ճամփորդություններից մեկը կապված է հանիրավի մոռացված Լա Կոնդամինի (անուն)վան հետ: Այդ ֆրանսիացին (արկածներով) լի իր կյանքն սկսեց որպես զինվոր, սակայն շուտով (ծառայություն) թողեց՝ ռազմական (կարգապահություն)յան հանդեպ մեղանչելու պատճառով: Երեսուն (տարեկան) Ֆրանսիայի (ակադեմիա) քիմիկոսի պաշտոն էր վարում: Քիչ անց նրան (Պերու) ենք հանդիպում, որտեղ աստղագիտական (չափումներ) Երկրի սեղմվածությունը (որոշել) նպատակ ուներ: Այդ (աշխատանք) (ավարտել) հետո պիտի իր (գործ) դառ­նար, սակայն, փոխանակ (ընկեր) հետ նավ (նստել), Լա Կոնդամինը որոշեց արևմուտքից  արևելք կտրել-անցնել Հարավային Ամերիկա (մայրցամաք), որն այդ ժամանակ դեո բոլորովին ուսումնասիրված չէր (եվրոպացիներ) կողմից:
Կուսական անտառի լիանաների (հյուսվածք) խճողված թավուտները (կացիններ) կտրատելով, Լա Կոնդամինն իր փոքրիկ ջոկատով հասավ Չիմչինե գետի (հովիտ): Այնտեղ ճամփորդները (լաստանավ) հյուսեցին և (ջրապտույտներ ու  ջրվեժներ) հարուստ Ամազոնկա (գետ) շարունակեցին  իրենց ուղին: Շուտով  ալիքները  (լաստանավ) վրայից քշեցին-տարան  արշավախմբի ամբողջ (հանդերձանք): Մի քանի տեղ գետի հունը նեղանում էր, և ջրի ամբողջ զանգվածն ահեղ (որոտ) ներքև էր սուրում վայրի  (կիրճեր): Հետո  նրանց առջև բացվեց մի նոր, երբևիցե չտեսնված աշխարհ: Լողում էին ծովի պես անծայրածիր ջրային (տարածություն), միայն թե ջուրն անուշահամ էր ու բաժանվում էր (ճյուղեր, գետախորշեր, գետաբազուկներ): Մի տեղ էլ լաստանավը քայքայվեց, հարկ եղավ (փոխել):
Երբ մի օր Լա Կոնդամինն ու իր ուղեկիցները հայտնվեցին, նրանց ծանոթները (թերահավատություն) աչքերն էին տրորում, չէ՞ որ նրանց մեկնելու (օր) չորս ամիս էր անցել: Արևադարձային անտառներով չորս հազար կիլոմետր անցնելը հեշտ չէ, նրանց արդեն զոհված էին համարում:


Իրադարձություններով առավել հարուստ ճամփորդություններից մեկը կապված է հանիրավի մոռացված Լա Կոնդամինի անվան հետ: Այդ ֆրանսիացին արկածներով լի իր կյանքն սկսեց որպես զինվոր, սակայն շուտով ծառայությունը թողեց՝ ռազմական կարգապահության հանդեպ մեղանչելու պատճառով: Երեսուն տարեկանում Ֆրանսիայի ակադեմիայում քիմիկոսի պաշտոն էր վարում: Քիչ անց նրան Պերուում ենք հանդիպում, որտեղ աստղագիտական չափումներով Երկրի սեղմվածությունը որոշելու նպատակ ուներ: Այդ աշխատանքն ավարտելու հետո պիտի իր գործը դառնար, սակայն, փոխանակ ընկերների հետ նավ նստելու, Լա Կոնդամինը որոշեց արևմուտքից արևելք կտրել-անցնել Հարավային Ամերիկա մայրցամաքը, որն այդ ժամանակ դեռ բոլորովին ուսումնասիրված չէր եվրոպացիների կողմից:
Կուսական անտառի լիանաների հյուսվածքով խճողված թավուտները կացիններով կտրատելով, Լա Կոնդամինն իր փոքրիկ ջոկատով հասավ Չիմչինե գետի հովիտը: Այնտեղ ճամփորդները լաստանավ հյուսեցին և ջրապտույտներով ու ջրվեժներով հարուստ Ամազոնկա գետով շարունակեցին իրենց ուղին: Շուտով ալիքները լաստանավի վրայից քշեցին-տարան արշավախմբի ամբողջ հանդերձանքը: Մի քանի տեղ գետի հունը նեղանում էր, և ջրի ամբողջ զանգվածն ահեղ որոտով ներքև էր սուրում վայրի կիրճերով: Հետո նրանց առջև բացվեց մի նոր, երբևիցե չտեսնված աշխարհ: Լողում էին ծովի պես անծայրածիր ջրային տարածություններով, միայն թե ջուրն անուշահամ էր ու բաժանվում էր ճյուղերի, գետախորշերի, գետաբազուկների: Մի տեղ էլ լաստանավը քայքայվեց, հարկ եղավ փոխել այն:
Երբ մի օր Լա Կոնդամինն ու իր ուղեկիցները հայտնվեցին, նրանց ծանոթները թերահավատությամբ աչքերն էին տրորում, չէ՞ որ նրանց մեկնելու օրվանից չորս ամիս էր անցել: Արևադարձային անտառներով չորս հազար կիլոմետր անցնելը հեշտ չէ, նրանց արդեն զոհված էին համարում։


Սուսան Մարկոսյան «Գործնական քերականություն»

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են պարզ:

1) արագիլ, հրավեր, արձան, գոմեշ
2) գեղարդ, բարակ, ամրակ, բողոք
3) զարմիկ, դադար, գալար, հովար
4) հանդարտ, կաղամբ, հարուստ, կորուստ

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են պարզ:

1) ճանապարհ, ուղեղ, ուժեղ, լծակ
2) մանուշակ, հստակ, ճոպան, բանակ
3) աստիճան, դրոշակ, շաքար, ոստիկան
4) հավատ, կիսատ, չամիչ, մատնիչ

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են բարդ:

1) նամակագիր, շաքարախտ, ծաղկեպսակ, կարմրամորթ
2) տեսախցիկ, հաղթաքարտ, դդմապուր, շաքարեղեգ
3) հաճոյախոս, բառաձև, վարկառու, գորգագործ
4) փշատերև, հայորդի, սրբավայր, սառցապատ

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են բարդ:

1) հանրահավաք, վեհաշուք, ոսկեգույն, լռակյաց
2) հանքանյութ, համացանց, ոսկրախտ, ունկնդիր
3) նրբանկատ, արևկող, ինքնուսույց, ճրագալույց
4) վերադարձ, որմնադիր, կողմնացույց, կոշկակար

Posted in Հանրահաշիվ 7

Հանրահաշիվը՝ համամարդկային գիտություն

Մաթեմատիկան համարվում է համամարդկային գիտություն, որովհետև այն նույնն է աշխարհի բոլոր ժողովուրդների համար։ Սակայն տարբեր ազգեր իրենց ներդրումն են ունեցել դրա զարգացման մեջ, այդ պատճառով հանրահաշվի ուսուցման մեջ կարևոր են և՛ ազգայինը, և՛ համամարդկայինը։

Հին ժամանակներից մարդիկ հասկացել են, որ մաթեմատիկան օգնում է ճանաչել աշխարհը։ Գալիլեո Գալիլեյը ասել է. «Բնության գիրքը գրված է մաթեմատիկայի լեզվով»։ Նա մաթեմատիկան օգտագործում էր բնության օրենքները և աստղերի շարժումը բացատրելու համար։

Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնիցը մեծ ներդրում է ունեցել հանրահաշվի զարգացման մեջ։ Նա կարծում էր, որ մաթեմատիկան զարգացնում է մարդու մտածողությունը և օգնում ճիշտ որոշումներ ընդունել։ Հանրահաշվի զարգացման մեջ կարևոր դեր է ունեցել նաև Մուհամմադ իբն Մուսա ալ-Խորեզմը, ում անունից էլ առաջացել է «ալգորիթմ» բառը։

Այսօր հանրահաշիվը մեծ դեր ունի տեխնոլոգիաների, համակարգիչների և արհեստական բանականության զարգացման մեջ։ Հանրահաշիվ սովորելով՝ մենք զարգացնում ենք տրամաբանությունը, ուշադրությունը և խնդիրներ լուծելու կարողությունը։ Այդ պատճառով մաթեմատիկան կարևոր է բոլոր մարդկանց համար՝ անկախ ազգությունից։

Posted in Քիմիա 7

Ամփոփում

Ի՞նչ է նյութը։
Նյութը այն է, ինչից կազմված են մարմինները։

Ի՞նչ է մարմինը։
Մարմինը առարկա է, որը ունի ձև, ծավալ և զանգված։

Ի՞նչ ֆիզիկական հատկություններ ունեն նյութերը։
Գույն, հոտ, համ, զանգված, ծավալ, խտություն, լուծելիություն։

Ինչպե՞ս սկսել քիմիական ռեակցիան։
Տաքացնելով, խառնելով, լույսով կամ էլեկտրական հոսանքով։

Ի՞նչ է քիմիական հատկությունը։
Նյութի՝ այլ նյութերի հետ փոխազդելու հատկությունը։

Ի՞նչ տարբերություն կա ֆիզիկական և քիմիական երևույթների միջև։
Ֆիզիկական երևույթի ժամանակ նոր նյութ չի առաջանում, իսկ քիմիականի ժամանակ առաջանում է նոր նյութ։

Բերել ֆիզիկական և քիմիական երևույթների օրինակներ։
Ֆիզիկական՝ սառույցի հալվելը։
Քիմիական՝ երկաթի ժանգոտելը։

Ի՞նչ է ատոմը։
Քիմիական տարրի ամենափոքր մասնիկը։

Ի՞նչ մասնիկներից է կազմված ատոմը։
Պրոտոններից, նեյտրոններից և էլեկտրոններից։

Որտե՞ղ են գտնվում պրոտոնները, նեյտրոնները և էլեկտրոնները։
Պրոտոններն ու նեյտրոնները միջուկում են, էլեկտրոնները՝ միջուկի շուրջ։

Ի՞նչ է քիմիական տարրը։
Միատեսակ ատոմների ամբողջություն։

Ի՞նչ է մոլեկուլը։
Նյութի ամենափոքր մասնիկը, որը պահպանում է նրա հատկությունները։

Ո՞վ է ստեղծել պարբերական համակարգը։
Dmitri Mendeleev

Ի՞նչ է ցույց տալիս տարրի կարգաթիվը։
Պրոտոնների թիվը։

Քանի՞ պարբերություն և խումբ կա պարբերական համակարգում։
7 պարբերություն և 18 խումբ։

Որտե՞ղ են գտնվում մետաղները և ոչ մետաղները։
Մետաղները՝ ձախ և կենտրոնում, ոչ մետաղները՝ աջ կողմում։

Ի՞նչ է քիմիական կապը։
Ատոմների միջև ձգող ուժը։

Ի՞նչ տեսակների են լինում քիմիական կապերը։
Կովալենտ, իոնային և մետաղական։

Ի՞նչ է կովալենտ կապը։
Ընդհանուր էլեկտրոնային զույգով առաջացած կապ։

Ի՞նչ է իոնային կապը։
Իոնների միջև առաջացած կապ։

Ո՞ր կապն է բնորոշ մետաղներին։
Մետաղական կապը։

Ի՞նչ է վալենտականությունը։
Ատոմի կապեր առաջացնելու ունակությունը։

Ինչպե՞ս են որոշում տարրի վալենտականությունը։
Կազմած կապերի թվով։

Որոշել հետևյալ տարրերի վալենտականությունները միացություններում՝ H₂O, CO₂, NH₃, MgO։
H₂O → H(I), O(II)
CO₂ → C(IV), O(II)
NH₃ → N(III), H(I)
MgO → Mg(II), O(II)

Posted in Русский язык 7

Великие путешественники

Великие путешественники (рассказ)

Великие путешественники — рассказ Михаила Зощенко, на котором воспитано не одно поколение детей. В нем показана история, как ребята узнают, что земля имеет форму шара. После недолгого обсуждения два мальчика и девочка решают отправиться втроем в кругосветное путешествие. Каким оно будет, и чем завершится после возвращения путников домой? Узнайте из произведения. Оно напоминает, как важны знания и опыт в любом деле, а также учит, что не стоит напрасно рисковать и беспокоить близких людей.

I. Вопросы на знание текста :

  1. Кто был инициатором кругосветного путешествия и почему?
  2. Какой список вещей составили дети? Насколько этот набор (ножик, фонарик, мешок сухарей) соответствовал масштабу «кругосветки»?
  3. Почему Стёпа решил, что земля круглая? Как он объяснил план маршрута?
  4. Какую роль в походе играла собака Тузик? Какие «обязанности» на неё возложили дети?

II. Анализ героев и их поступков

  1. Сравните поведение Стёпы, Лёли и Миньки. Кто из них был настоящим лидером?
  2. Как менялось настроение Миньки в течение похода? Найдите в тексте моменты, когда его энтузиазм сменяется страхом или усталостью.
  3. Как проявила себя Лёля в критической ситуации (ночевка в лесу, встреча с осами)? Можно ли назвать её «опытной путешественницей»?
  4. Почему дети решили повернуть обратно?

III.В чем заключается комизм ситуации с мешком сухарей? Почему Миньке было так тяжело его нести?

Как автор описывает «ночевку в диком лесу»?

Встреча с родителями. Как родители отнеслись к выходке детей — с гневом или с иронией?

Почему автор назвал рассказ именно «Великие путешественники»?

Каков главный урок этого похода? Согласны ли вы с папой Миньки, который сказал, что для путешествий недостаточно одних сухарей, а нужны «серьезные знания»?

  1. Инициатором путешествия был Стёпа, потому что он узнал, что Земля круглая, и захотел это проверить.
  2. Дети взяли ножик, фонарик и мешок сухарей. Для кругосветного путешествия этого было совсем недостаточно.
  3. Стёпа решил, что Земля круглая, потому что так ему объяснили. Он думал: если всё время идти прямо, то вернёшься домой.
  4. Собака Тузик сопровождала детей в походе. Ей доверили охрану и помощь путешественникам.
  5. Стёпа был смелым и командовал, Лёля — осторожной, а Минька — пугливым. Настоящим лидером был Стёпа.
  6. Сначала Минька радовался походу, потом устал, испугался леса и захотел домой.
  7. Лёля в трудных ситуациях вела себя спокойно, но опытной путешественницей её назвать нельзя.
  8. Дети решили вернуться обратно, потому что устали, проголодались и испугались трудностей.
  9. Комизм в том, что огромный мешок сухарей оказался слишком тяжёлым для Миньки. Он еле его тащил.
  10. Ночёвку в лесу автор описывает смешно и немного страшно: детям казалось, что вокруг опасности.
  11. Родители сначала рассердились, но потом отнеслись к поступку детей с иронией и смехом.
  12. Рассказ назван «Великие путешественники» иронично, потому что дети отправились в «кругосветку», но далеко не ушли.
  13. Главный урок — для путешествий нужны знания, подготовка и опыт. С папой Миньки можно согласиться: одних сухарей недостаточно.
Posted in առողջագիտություն

Մայիսյան հավաք

5-օրյա բալանսավորված ճաշացանկ (13 տարեկան, 53 կգ, 160 սմ)

Օր 1

Նախաճաշ

  • 2 խաշած ձու
  • Ամբողջահատիկ հաց
  • Լոլիկ, վարունգ
  • Կաթ

Միջանկյալ

  • Խնձոր
  • 1 բուռ նուշ

Ճաշ

  • Հավի ֆիլե
  • Բրինձ
  • Աղցան

Ընթրիք

  • Կաթնաշոռ
  • Բանջարեղեն
  • Մածուն

Օր 2

Նախաճաշ

  • Վարսակի շիլա կաթով
  • Բանան

Միջանկյալ

  • Յոգուրտ

Ճաշ

  • Տավարի միս
  • Հնդկաձավար
  • Կանաչ աղցան

Ընթրիք

  • Օմլետ բանջարեղենով
  • Հաց
  • Մրգեր

Օր 3

Նախաճաշ

  • Պանիր
  • Հաց
  • Ձու
  • Թեյ կամ կաթ

Միջանկյալ

  • Տանձ
  • Ընկույզ

Ճաշ

  • Ձուկ
  • Կարտոֆիլ
  • Աղցան

Ընթրիք

  • Մածուն
  • Կաթնաշոռ
  • Վարունգ/լոլիկ

Օր 4

Նախաճաշ

  • Վարսակի շիլա
  • Խնձոր
  • Կաթ

Միջանկյալ

  • Չրեր

Ճաշ

  • Հավի միս
  • Մակարոն ամբողջահատիկ
  • Աղցան

Ընթրիք

  • 2 ձու
  • Բանջարեղեն
  • Յոգուրտ

Օր 5

Նախաճաշ

  • Օմլետ
  • Պանիր
  • Հաց
  • Լոլիկ

Միջանկյալ

  • Բանան

Ճաշ

  • Տնական կոտլետ
  • Բրինձ կամ հնդկաձավար
  • Աղցան

Ընթրիք

  • Կաթնաշոռ մեղրով
  • Մրգեր
  • Մածուն

Լրացուցիչ խորհուրդներ

  • Ջուր՝ օրական 6–8 բաժակ
  • Քաղցրավենիք՝ քիչ
  • Չիպս, գազավորված ըմպելիքներ՝ հազվադեպ
  • Ամեն օր գոնե 30–60 րոպե շարժում կամ սպորտ

Եթե ուզում ես, կարող եմ նաև կազմել՝

  • էժան տարբերակ,
  • հայկական ուտեստներով,
  • նիհարելու,
  • կամ մարզասրահի/սպորտի համար հատուկ մենյու։